مطلقا عدّه به‌سر مىآيد هرچند متّصل به طلاق نباشد . و آن‌كه نه ماه منتظر مانده است و معلوم گرديد آبستن نيست ، اگر سه ماه پاك بر او گذشته باشد در ضمن نه ماه لازم نيست سه ماه ديگر علاوه كند ، و زنى كه چهار ماه يا بيشتر يك بار خون مىبيند ، اگر پس از طلاق يك حيض بيند و پس از آن سه ماه پاك بر او بگذرد ، عدّهء او گذشته است . و آقا جمال خوانسارى در حاشيهء شرح لمعه گويد : به ظاهر كلام فقها چنين زن بايد به سه طهر عدّه گيرد هرچند ، چند سال بر او گذرد و محقّق و علّامه و جماعتى گويند : به همان طهر بين دو حيض كه اقلّا سه ماه باشد و لو غير متّصل به طلاق عدّه مىگذرد . قول مصنّف به احتياط نزديك‌تر و قول صاحب كفايه قوىتر است ؛ چون در گذشتن عدّه نيّت شرط نيست و آبستنى پس از نه ماه معلوم مىشود . و عمده در اين مسأله آن است كه در قرآن عدّهء سه ماه را بر آن زنى معيّن فرمود كه حيض نبيند فَعِدَّتُهُنَّ ثَلاثَةُ أَشْهُرٍ وَ اللَّائِي لَمْ يَحِضْنَ . « 1 » و آن‌كه يك‌بار حيض بيند و از او منقطع شود ، مشمول اين آيه نيست و شايد چنين زن هرگز به قرء نبيند و تا ابد در عدّه بماند و اين خلاف اجماع است . ناچار علما به روايت سورة بن كليب و عمار ساباطى متمسّك گشته ، گفتند : عدّه براى استبراى رحم است تا معلوم شود آبستن نيست و اگر زن نه ماه يا يك سال منتظر ماند ، حال او معلوم گردد . « 2 » وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ . « 3 » مؤلف : يعنى در فضل ، عبد اللّه عبّاس گفت كه به آن مهرى كه به او دهد و مالى كه نفقه كند بر او . بعضى ديگر گفتند : مرد مفضّل است بر زن به عقل و گفته‌اند به ميراث و قتاده گفت : به فرض جهاد بر مردان . علّامه شعرانى : اين معنى در سورهء نساء ، آيهء 38 هم آمده است الرِّجالُ قَوَّامُونَ

--> ( 1 ) . طلاق ( 65 ) آيهء 4 . ( 2 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 227 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 220 .